Gazze’de savaşın yalnızca insan hayatlarını değil, bir toplumun bilgi birikimini, akademik mirasını ve entelektüel hafızasını da hedef aldığına dikkat çeken yeni bir dijital arşiv projesi hayata geçirildi. “Remembering Gaza Scholars” adlı platform, Gazze’de şehit edilen Filistinli akademisyenlerin yaşam öykülerini, bilimsel çalışmalarını ve eğitim alanına yaptıkları katkıları kayıt altına alarak yok edilmeye çalışılan akademik hafızayı korumayı amaçlıyor.

Uluslararası akademisyenler tarafından kurulan platform, yalnızca bir anma sitesi olmanın ötesinde, Gazze’nin yükseköğretim sisteminde yaşanan yıkımı belgeleyen kapsamlı bir hafıza arşivi niteliği taşıyor. Projenin hazırlayıcıları arasında Ortadoğu tarihçisi Judith E. Tucker ile siyaset bilimci, yazar ve şair Sharif S. Elmusa gibi isimler yer alıyor. Arşivde, savaş sürecinde şehit edilen akademisyenlerin eğitim geçmişleri, uzmanlık alanları, yayınları ve mesleki katkıları ayrıntılı biyografiler aracılığıyla kamuoyuna sunuluyor.

Platformun ortaya çıkışında, son yıllarda uluslararası akademik çevrelerde giderek daha fazla kullanılan “educide” (eğitim katliamı) ve “scholasticide” (akademik yaşamın sistematik biçimde yok edilmesi) kavramları önemli bir yer tutuyor. Gazze’de yükseköğretim kurumlarına yönelik saldırılar sonucunda 19 üniversite ve yükseköğretim kurumu ağır yıkıma uğrarken, 25 Mart 2025 itibarıyla 57’den fazla üniversite binasının tamamen yerle bir edildiği belirtiliyor. Yaklaşık 87 bin üniversite öğrencisinin eğitim hayatı kesintiye uğrarken, 200’den fazla akademisyen ve 1200’ün üzerinde üniversite öğrencisi yaşamını yitirdi.

Remembering Gaza Scholars, tam da bu nedenle, şehit edilen akademisyenleri yalnızca istatistiksel verilerin bir parçası olmaktan çıkararak isimleri, eserleri ve hikâyeleriyle görünür kılmaya çalışıyor. Platformda yer alan biyografiler, Filistinli ve uluslararası kaynaklardan, üniversitelerden, insan hakları kuruluşlarından ve akademisyenlerin meslektaşlarından derlenen bilgilerle oluşturuluyor. Sürekli güncellenen arşiv, Gazze’nin akademik tarihine ilişkin kolektif bir bellek oluşturmayı hedefliyor.

Bu yönüyle girişim, Türkiye’de Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesinde yürütülen Gazze Şüheda Defteri Projesi ile benzer bir hafıza perspektifini paylaşıyor. Gazze Şüheda Defteri, savaşta şehit edilen Filistinlilerin yaşam hikâyelerini kayıt altına alarak toplumsal hafızanın korunmasına katkı sunarken, Remembering Gaza Scholars da Gazze’nin akademik dünyasını oluşturan isimlerin unutulmamasını ve entelektüel miraslarının gelecek nesillere aktarılmasını amaçlıyor. Her iki çalışma da sayıların ve istatistiklerin ötesine geçerek, kayıpları isimleri, hikâyeleri ve bıraktıkları izlerle birlikte geleceğe taşıyan önemli hafıza girişimleri olarak karşımıza çıkıyor.

https://rememberinggazascholars.org